Willa Żabińskich – oryginalna sceneria filmu „Azyl”

Do kin wchodzi „Azyl”, film inspirowany wydarzeniami, jakie rozegrały się w czasie II wojny światowej w warszawskim zoo. Tłem dla historii rodziny państwa Żabińskich jest willa, która stała się niemym świadkiem niezwykłych zdarzeń. Budynek ten przetrwała wojenną zawieruchę i dziś można go zwiedzać.

Ten niezwykły budynek znajduje się zaledwie 150 metrów od głównego wejścia do ogrodu. Schowany jest nieco za stawem gdzie brodzą flamingi. Zwyczajny wygląd domu – w stylu modernizm lat 30. XX wieku – nie zdradza jak niezwykłe historie działy się w jego wnętrzu.

Willa przez lata była mieszkaniem Jana i Antoniny Żabińskich – dyrektora i jego żony. To właśnie we wnętrzu tego domu małżeństwo postanowiła dać schronienie kilkuset osobom. Szacuje się, że w czasie wojny mogli oni pomóc nawet 300 osobom, głównie Żydom – uciekinierom z warszawskiego getta. Z uwagi na niezwykłą historię budynek ten nazywany jest „Willą pod Zwariowaną Gwiazdą”.

Za swój heroizm małżeństwo zostało odznaczone tytułem Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. – Ryzykowałem i dałem schronienie nie dlatego, że byli Żydami, lecz dlatego, że byli prześladowani. Gdyby prześladowani byli Niemcy, postępowałbym tak samo. Mowa bowiem o ludziach, którzy zostali skazani, choć niczego złego nie zrobili. To było przerażające. Moim ludzkim obowiązkiem było im pomóc. Zwyczajna przyzwoitość – mówił Jan Żabiński, podczas uroczystości w Instytucie Yad Vashem w 1965 r.

Swoje wspomnienia z okresu II wojny światowej Antonina Żabińska spisała w książce „Ludzie i zwierzęta”. Po latach tę historią na nowo odkryła amerykańska pisarka Diane Ackermann, która wydała książkę znaną w Polsce pod tytułem „Azyl. Opowieść o Żydach ukrywanych w warszawskim zoo”. W piątek, 24 marca, do kin wchodzi „Azyl”, film zrealizowany na podstawie scenariusza opartego na tej właśnie powieści. Reżyserem obrazu jest Nicki Caro, a w postać Antoniny Żabińskiej wciela się Jessica Chastain. Niestety reżyser nie zdecydował się realizować zdjęć w oryginalnych wnętrzach willi, a zamiast na Pradze-Północ film powstawał w Pradze czeskiej.

Zwiedzanie willi
Willa przetrwała wojnę. Przez kolejne lata służyła państwu Żabińskim, a następnie kolejnym dyrektorom jako służbowe mieszkanie. Następnie znajdowało się tam biuro ogrodu.  Na początku 2015 r. zakończono remont tego miejsca. Willa odzyskała dawną świetność, a we wnętrzu urządzonym w stylu lat 30 XX wieku, urządzono mini muzeum Jana i Antoniny Żabińskich.

Willę pod Zwariowaną Gwiazdą można zwiedzać tylko z przewodnikiem, codziennie, za wyjątkiem sobót. Możliwe są wejścia indywidualne w maksymalnie 25-osobowych grupach. Godziny zwiedzania to 11.00, 13.00 i 15.00 w niedziele, a w dni powszednie godz. 16.00. W trakcie wycieczki poznać można nie tylko historię państwa Żabińskich, ale równie zobaczyć piwnice w których w czasie wojny ukrywali się Żydzi. Osoby chętnie na zwiedzanie budynku powinny przyjść o wybranej godzinie w pobliże sceny usytuowanej w ogrodzie willi. Zwiedzanie jest dodatkowo płatne 5 zł od osoby. Willę można zwiedzać także grupowo. Zapisy wycieczek zorganizowanych odbywają się po zgłoszeniu na adres willa@zoo.waw.pl.

Dla wszystkich, którzy nie mogą na razie odwiedzić willi osobiście, przygotowana została wirtualna wycieczka, która dostępna jest stornie warszawskiego zoo w zakładce „willa”.

Fot. R. Motyl